Andrzej Turski to jedna z najbardziej rozpoznawalnych twarzy i głosów polskich mediów publicznych drugiej połowy XX wieku. Urodzony w Warszawie dziennikarz przez kilkadziesiąt lat kształtował oblicze informacji radiowej i telewizyjnej w Polsce — od mikrofonów Polskiego Radia aż po ekrany TVP. Współtworzył „Teleexpress” i „7 dni świat”, kierował Programem I i III Polskiego Radia oraz TVP1, a jego sposób pracy i mówienia stał się wzorem dla kolejnych pokoleń dziennikarzy. Odszedł 31 grudnia 2013 roku, ale środowisko medialne pamięta go do dziś.
Andrzej Turski – dzieciństwo, wykształcenie i początki
Andrzej Turski urodził się 25 stycznia 1943 roku w Warszawie — był polskim dziennikarzem telewizyjnym, radiowym, polonistą i muzykiem. Warszawa była jego miastem przez całe życie — tu się urodził, tu pracował i tu zmarł.
Studiował na Uniwersytecie Warszawskim; w 1967 roku ukończył filologię polską, a w 1969 studium dziennikarskie. To solidne humanistyczne wykształcenie miało bezpośrednie przełożenie na jego późniejszą pracę — Turski słynął z precyzji językowej i dbałości o słowo, co z czasem zostało docenione w formalny sposób.
Zanim jednak na dobre wkroczył do świata mediów, miał za sobą epizod muzyczny. Wiosną 1963 roku został gitarzystą zespołu muzycznego Chochoły, który po jego odejściu przekształcił się w Akwarele. Później był członkiem grup Pesymiści i Czterech. Muzyka pozostała jego pasją na całe życie, choć zawodowo wybrał dziennikarstwo.
Kariera w Polskim Radiu – od Redakcji Młodzieżowej do Programu I
Od 1968 roku pracował w Redakcji Młodzieżowej Polskiego Radia. W latach 1980–1982 był naczelnym tej redakcji. To właśnie tutaj zaczął budować warsztat i zdobywać doświadczenie, które z czasem zaprowadziło go na najwyższe stanowiska w mediach publicznych.
Pełnił funkcję redaktora naczelnego Programu III Polskiego Radia w latach 1982–1983, a następnie Programu I Polskiego Radia w latach 1983–1987. Była to dekada intensywnej pracy organizacyjnej i programowej — Turski nie tylko zarządzał, ale aktywnie uczestniczył w tworzeniu audycji, które weszły na stałe do historii polskiego radia.
Był współautorem radiowych i telewizyjnych programów informacyjnych i publicystycznych, m.in. „Radiokuriera” (1971), „Sygnałów dnia” (1973), „Zapraszamy do Trójki” (1982), „Teleexpressu” (1986) i „7 dni świat” (1989). Część z tych audycji przetrwała do dziś w zmienionej formie, co najlepiej świadczy o tym, że pomysły Turskiego były trafione.
Andrzej Turski był współautorem czterech flagowych audycji radiowych: „Radiokurier”, „Sygnały dnia”, „W samo południe” i „Życie na gorąco” — każda z nich wyznaczyła standard informacji radiowej w Polsce.
Andrzej Siezieniewski podkreślał, że Turski był wybitnym dziennikarzem, ale też serdecznym i życzliwym człowiekiem. Był też człowiekiem bardzo wymagającym i bezkompromisowym na gruncie profesjonalnym. Andrzej Turski był mistrzem krótkiej formy, obecnie tak powszechnej w informacji radiowej i telewizyjnej. W opinii wielu jego współpracowników łączył talent z ogromną pracowitością.
Przejście do telewizji – TVP1 i Telewizyjna Agencja Informacyjna
Dyrektor TVP1
W 1987 roku Turski przeszedł do Telewizji Polskiej, gdzie pracował na stanowisku dyrektora i redaktora naczelnego TVP1. Był to moment przełomowy w jego karierze — z człowieka radia stał się jedną z kluczowych postaci telewizji publicznej. W 1991 roku został zastępcą redaktora naczelnego Telewizyjnej Agencji Informacyjnej.
Wspólnie z Józefem Węgrzynem był jednym z inicjatorów „Teleexpressu”. Ten krótki, dynamiczny serwis informacyjny stał się z czasem jednym z najdłużej emitowanych programów w historii TVP — i właśnie Turski stał u jego początków.
„7 dni świat” – autorski program publicystyczny
W latach 1989–2007 prowadził autorski program publicystyczny „7 dni świat” emitowany niegdyś w TVP1, TVP2, a od września 2006 roku na antenie TVP3. Program ten reaktywowano we wrześniu 2013 na antenie TVP Info.
Jego autorskim programem był „7 dni świat” — przegląd najważniejszych wydarzeń mijającego tygodnia na świecie. Turski wielokrotnie podkreślał, że zależy mu na tym, by polskie media więcej miejsca poświęcały wydarzeniom zagranicznym. Wielokrotnie zwracał uwagę na brak informacji zagranicznych w polskiej telewizji. Był przekonany, że widzowie są bardziej ciekawi świata, niż zakładają twórcy programów informacyjnych.
„Panorama” i ostatnie lata pracy
Andrzej Turski był gospodarzem „Panoramy” w TVP2. Program ten stał się jego wizytówką w ostatniej fazie kariery. W ostatnich latach, ze względu na terapię związaną z chorobą nowotworową, o której poinformował widzów na antenie, był gospodarzem weekendowych wydań programu. Decyzja o publicznym poinformowaniu o chorobie była odważna i spotkała się z ciepłym przyjęciem zarówno widzów, jak i środowiska dziennikarskiego.
Andrzej Turski na początku grudnia 2013 roku zrezygnował z prowadzenia „Panoramy” w TVP2, tłumacząc się zmęczeniem i wiekiem. Kilka dni po tej decyzji trafił do szpitala.
Andrzej Turski – choroba nowotworowa i walka o zdrowie
W 2006 roku zachorował na chłoniaka. W 2009 nastąpił nawrót choroby, jednak dzięki zdiagnozowaniu jej we wczesnym stadium został wyleczony. Od 2012 roku zmagał się z cukrzycą.
Andrzej Turski nie pokonał tej choroby, choć udało mu się dwukrotnie wygrać z rakiem. Przez lata łączył pracę zawodową z leczeniem — i przez długi czas wychodził z tych zmagań obronną ręką. Jednak w końcu 2013 roku jego stan zdrowia gwałtownie się pogorszył.
30 listopada 2013 roku podczas wydania „Panoramy” doznał ataku hipoglikemii. 5 grudnia 2013 doznał zawału serca i znajdował się w stanie śpiączki farmakologicznej. Dziennikarz przeszedł zawał serca, był trzykrotnie reanimowany. Mimo wysiłków lekarzy nie odzyskał przytomności.
Andrzej Turski dwukrotnie pokonał chłoniaka — w 2006 i 2009 roku. Przez lata równolegle zmagał się z cukrzycą. Zmarł 31 grudnia 2013 roku w wieku 70 lat.
Nagrody i wyróżnienia
Dorobek Andrzeja Turskiego był wielokrotnie doceniany przez środowisko medialne i instytucje państwowe. Był laureatem m.in. Super Wiktora (2006) i Wiktora w kategorii „dziennikarz roku” (2003 i 2005). W 2005 roku został ogłoszony Mistrzem Mowy Polskiej w piątej edycji plebiscytu.
- Wiktor w kategorii „dziennikarz roku” – 2003 i 2005
- Super Wiktor – 2006
- Mistrz Mowy Polskiej – 2005 (V edycja plebiscytu)
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
- Złoty Krzyż Zasługi
Andrzej Turski wchodził w skład kapituły Nagrody Polskiej Agencji Prasowej im. Ryszarda Kapuścińskiego. Jego udział w gremiach oceniających innych dziennikarzy pokazuje, jak bardzo był ceniony jako autorytet w środowisku.
Życie prywatne – żona Zofia, córka Urszula i pasje
31 grudnia 1970 roku ożenił się z Zofią Pietraszak, która 26 maja 2010 roku zmarła na raka jelita grubego. Małżonkowie byli razem 46 lat. Ich związek nie był wolny od trudności — przeżywali poważne kryzysy, dwa razy toczyła się nawet między nimi rozprawa rozwodowa, jednak za każdym razem do siebie wracali.
Ich córką jest Urszula — dziennikarka i prezenterka telewizyjna. Znana jako Urszula Chincz, poszła w ślady ojca i związała swoje życie zawodowe z mediami. Dziennikarz pozostawił w smutku córkę Urszulę Chincz i czteroletniego wnuka Rysia.
Poza pracą Andrzej Turski miał wyraźnie określone zainteresowania. Prywatnie był zapalonym wędkarzem. Przypominano także jego zamiłowania do muzyki i wędkarstwa — te dwie pasje towarzyszyły mu przez całe życie, od młodzieńczych lat spędzonych z gitarą w ręku.
Pożegnanie i upamiętnienie
7 stycznia 2014 roku został pochowany w rodzinnym grobie na cmentarzu w Słomczynie koło Warszawy. Msza żałobna została odprawiona w sanktuarium pw. św. Andrzeja Boboli na warszawskim Mokotowie.
Prezes TVP Juliusz Braun powiedział, że Turski „był i pozostanie jedną z twarzy Telewizji Polskiej. Jedną z jej najważniejszych osobowości”. Środowisko radiowe poszło jeszcze dalej — studio emisyjne radiowej Trójki zostało nazwane jego imieniem, co jest jednym z najbardziej trwałych pomników, jakie można postawić dziennikarzowi.
Andrzej Turski przez ponad cztery dekady aktywnej pracy zawodowej współtworzył polskie dziennikarstwo informacyjne — zarówno jako autor i prowadzący, jak i jako szef redakcji kształtujący warsztat kolejnych pokoleń. Jego programy, audycje i sposób myślenia o informacji zostawiły trwały ślad w historii mediów publicznych w Polsce.