Waldemar Marszałek to postać, o której polskie media sportowe pisały przez ponad cztery dekady — i słusznie. Sześciokrotny mistrz świata, czterokrotny mistrz Europy i czterdziestokrotny mistrz Polski w sportach motorowodnych — to liczby, których nikt przed nim ani po nim nie osiągnął w tych klasach wyścigowych. Warszawiak z urodzenia i z wyboru, całe życie związany z jednym klubem, który traktował jak drugi dom. Człowiek, który przeżył śmierć kliniczną, wrócił na wodę i zdobywał kolejne tytuły. Odszedł 6 sierpnia 2024 roku w wieku 82 lat, pozostawiając po sobie dorobek, jakiego polskiemu sportowi motorowodnemu może już nie być dane powtórzyć.
Początki — Warszawa, Polonia i pierwsze kroki na wodzie
Waldemar Antoni Marszałek urodził się 13 kwietnia 1942 roku w Warszawie. Dorastał w powojennej stolicy, a pasja do sportów motorowodnych trafiła go wcześnie. Od 1959 roku był zawodnikiem klubu sportowego Polonia Warszawa — i ta więź nigdy nie została zerwana. Przez kolejne dekady klub ze stolicy był dla niego czymś więcej niż tylko barwami startowymi.
W latach 80. XX wieku sporty motorowodne dzięki występom Marszałka cieszyły się bardzo dużą popularnością w Polsce — telewizyjne serwisy sportowe często zaczynały się od doniesień o wyczynach polskiego motorowodniaka. To rzadkość w przypadku dyscypliny, która nigdy nie należała do głównego nurtu polskiego sportu. Marszałek zmienił ten stan rzeczy siłą własnych wyników.
Żeby utrzymać się na wodzie, trzeba było mieć środki. Na swoją pasję zarabiał m.in. jako taksówkarz — co samo w sobie mówi wiele o determinacji człowieka, który nie miał za sobą ani sponsorów, ani państwowych dotacji na poziomie zachodnich rywali.
Waldemar Marszałek — tytuły mistrzowskie i rekordy kariery
Mistrzostwa świata i Europy
Waldemar Marszałek zdobył sześć tytułów mistrza świata w latach 1979, 1980, 1981, 1983, 1989 i 1993 oraz czterokrotnie zostawał mistrzem Europy w sportach motorowodnych w latach 1981, 1990, 1993 i 1996.
27 medali mistrzostw świata i Europy łącznie — w tym 6 złotych MŚ i 4 złote ME. Siedemnaście razy kończył mistrzostwa świata i Europy jako drugi lub trzeci zawodnik. Czterdzieści razy był mistrzem Polski.
Pierwszy tytuł mistrza świata Marszałek zdobył w 1979 roku w Poznaniu — w klasie O-250 — mając 37 lat. To wiek, w którym wielu sportowców myśli już o zakończeniu kariery. On dopiero zaczynał serię, która przeszła do historii. Po raz ostatni sięgnął po złoty medal światowego czempionatu w 1993 roku w Chodzieży — w klasie O-350 — mając 51 lat.
Jako pierwszy w historii zdobył trzy razy z rzędu tytuł mistrza świata, za co został uhonorowany złotym medalem UIM — Światowej Federacji Motorowodnej. Do dzisiaj żaden zawodnik na świecie w tych klasach nie zdobył tylu medali.
Inne sukcesy i szczegóły startowe
W 1989 roku zdobył Wielką Nagrodę Europy, a w 1990 Puchar Świata. Zdobywał także kilkakrotnie Grand Prix Niemiec i Wielkiej Brytanii. Na arenie międzynarodowej rywalizował od końca lat 70. do schyłku lat 90. XX wieku.
Pływał na silnikach König, które były produkowane w Berlinie Zachodnim. W realiach PRL-u zdobycie zachodnioniemieckiego sprzętu wymagało niemałej zaradności. Startował zawsze z numerem 11 — ten szczegół stał się jego znakiem rozpoznawczym, a kibice szybko kojarzyli go z tym właśnie numerem na burcie łodzi. Podczas kariery nazywano go „Marszałkiem wodnym”.
Nie odmawiał usług mechanicznych swoim rywalom — to detal, który dużo mówi o jego podejściu do sportu i do ludzi. W środowisku motorowodnym był ceniony nie tylko za wyniki, ale też za postawę.
Wypadek na jeziorze Gatow — śmierć kliniczna w 1982 roku
W czasie swojej zawodniczej kariery Marszałek wielokrotnie ulegał ciężkim wypadkom — przeżył między innymi śmierć kliniczną po bardzo groźnym wypadku podczas zawodów pod Berlinem na jeziorze Gatow w 1982 roku. To był moment, który mógł zakończyć wszystko — i karierę, i życie.
Powrót do startów po takim zdarzeniu wymaga czegoś więcej niż tylko rehabilitacji fizycznej. Marszałek wrócił — i w 1983 roku znów sięgnął po tytuł mistrza świata. To chyba najbardziej wymowny komentarz do tego, z jakiego materiału był zrobiony.
Kibice pamiętają „Marszałka wodnego” nie tylko z sukcesów, ale też z licznych wypadków, które odniósł podczas swojej wieloletniej kariery sportowej.
Rodzina — motorowodniactwo w genach
Ojciec Bartłomieja i Bernarda — także motorowodniaków. Obaj synowie poszli w ślady ojca, choć ich losy potoczyły się bardzo różnie.
Na skutek ataku astmy, na którą cierpiał od dzieciństwa, zmarł syn Bernard. Urodzony w 1976 roku motorowodniak był mistrzem świata w klasie O-350. Bernard wygrał mistrzostwo świata w klasie O-350 w 2003 roku. Był kandydatem na polskiego wiceministra sportu, ale zmarł na atak astmy w 2007 roku w wieku 31 lat. Strata syna, który sam zdążył zostać mistrzem świata, to cios, którego nie da się opisać żadnymi sportowymi statystykami.
Bartłomiej kontynuuje rodzinną tradycję i spełnia się w roli motorowodniaka. Został pierwszym zawodnikiem z Polski, który rywalizuje w Formule 1 H2O. Od lutego 2020 roku reprezentuje barwy ekipy ORLEN Team. Młodszy syn Marszałka, Bartłomiej, również zakochał się w wyścigach motorowodnych. Sprzedał nawet mieszkanie, które mu kupili rodzice, aby mieć pieniądze na łódkę — co ojciec komentował z pewnym rozbawieniem i zrozumieniem.
Polonia Warszawa — zawodnik i prezes
Związek Waldemara Marszałka z Polonią Warszawa trwał nieprzerwanie przez ponad sześćdziesiąt lat. Od 1959 roku był zawodnikiem klubu sportowego Polonia Warszawa, a od 2005 roku prezesem tego klubu. Przejście z roli zawodnika do roli prezesa to naturalna ścieżka dla kogoś, kto całe życie oddał jednemu miejscu.
Waldemar Marszałek był Wielkim Mistrzem, którego sportowcy Polonii Warszawa z łatwością mogli na co dzień spotkać w jego „hangarze” na klubowym dziedzińcu. Nie był prezesem zza biurka — był obecny, dostępny, wciąż związany z wodą i ze sprzętem. To rzadkość wśród ludzi, którzy po zakończeniu kariery obejmują funkcje kierownicze.
Radny m.st. Warszawy — dwie dekady w samorządzie
W wyborach z 1998 roku został wybrany radnym miasta stołecznego Warszawy z listy Sojuszu Lewicy Demokratycznej. Po raz kolejny był wybierany w wyborach 2002, 2006, 2010 i 2014 z listy SLD–UP, Lewicy i Demokratów oraz ponownie SLD. W 2018 roku nie ubiegał się o reelekcję.
Dwadzieścia lat w radzie miasta to wynik, który mówi sam za siebie. Wyborcy wielokrotnie potwierdzali zaufanie do Marszałka — człowieka, którego znali przede wszystkim ze sportu, ale który odnalazł się też w roli samorządowca. Warszawa była dla niego nie tylko miejscem urodzenia i zamieszkania, ale też polem działania publicznego przez niemal całą dorosłość.
Odznaczenia i uznanie
W 2005 roku otrzymał odznakę Krzyża Komandorskiego Orderu Odrodzenia Polski. Za zdobycie trzech tytułów mistrza świata z rzędu został uhonorowany złotym medalem UIM — Światowej Federacji Motorowodnej.
Uznawany był za jednego z najwybitniejszych motorowodniaków w historii, a za swoje imponujące osiągnięcia doceniony został przez Światową Federację Motorowodną. W środowisku sportowym jego nazwisko funkcjonuje jako punkt odniesienia — standard, do którego porównuje się kolejne pokolenia polskich motorowodniaków.
Śmierć i pożegnanie
W wieku 82 lat zmarł Waldemar Marszałek — przyczyną śmierci była niewydolność krążeniowo-oddechowa. O jego śmierci poinformował syn Bartłomiej Marszałek. Swoje zrobiły liczne kontuzje odniesione na wodzie, do tego typowe seniorskie choroby.
Nabożeństwo żałobne odbyło się 20 sierpnia 2024 roku o godzinie 12:30 w Warszawie w kościele św. Wincentego na Bródnie. Po nim nastąpiło odprowadzenie do grobu rodzinnego na cmentarzu miejscowym. Pochowany na cmentarzu Bródnowskim.
Waldemar Marszałek — jeden z najwybitniejszych sportowców w Polsce. Urodzony w Warszawie Polonista to jeden z najbardziej utytułowanych polskich sportowców w historii. Wyniki mówią same za siebie — i żadne podsumowanie nie odda tego lepiej niż sucha statystyka: 6 tytułów mistrza świata, 4 tytuły mistrza Europy, 40 tytułów mistrza Polski, 27 medali wielkich imprez. W klasach, w których startował, nikt na świecie nie zrobił więcej.